Ben je bezig met een werkstuk over koloniale geschiedenis? Om je op weg te helpen, volgt hieronder een overzicht van handige websites, beeldbanken, archieven, films, boeken en verhalen over de koloniale geschiedenis.
Video
Introductie over de geschiedenis van Indonesië door het Klokhuis (10 minuten).
Schooltv (vijf items van ongeveer 10 minuten):
- De kolonie Nederlands-Indië
- Verzet in Nederlands-Indië
- De Japanse bezetting van Nederlands-Indië
- De onafhankelijkheidsoorlog van Indonesië
- Indonesië onafhankelijk.
Roofkunst (10 minuten)
Quiz over de voormalige kolonie van Nederland. Wat weet jij over Indonesië?
Fotografie en ander beeld
De Beeldbank WO2 beschikt over een enorme collectie van voornamelijk foto’s gemaakt in Nederland, voormalig Nederlands-Indië, Suriname en de Nederlandse Antillen tijdens de Tweede Wereldoorlog.
Het Geheugen bevat vele historische beelden van het koloniale verleden.
Het beeldarchief van het Nederlands Instituut voor Militaire Historie (NIMH), met foto’s en films waaronder Nieuw-Guinea en Indonesië tijdens de dekolonisatieoorlog.
Foto’s, prenten en tekeningen die zijn verworven door het Koninklijk Instituut voor Taal-, Land- en Volkenkunde (KITLV).
Archieven
Het Nationaal Archief bewaart veel archieven over de koloniale periode, waarin Nederland heerste over gebieden in Nederlands-Indië (het latere Indonesië) en West-Indië (Suriname en de Antillen).
In de universiteitsbibliotheek van Leiden bevindt zich de Asian Library, met ruim dertig kilometer boeken, handschriften, prenten, foto’s en kaarten de grootste collectie ter wereld over Indonesië. De catalogus en een deel van de collectie is online te raadplegen.
Websites
Op Ons Land vind je informatie over het gedeelde Nederlands-Indonesisch verleden. De focus ligt hierbij op de Tweede Wereldoorlog en de dekolonisatie.
Informatie voor leerlingen én leraren, zoals (online) leermateriaal en verdiepende informatie, is te vinden op de website over de Tweede Wereldoorlog.
Handig is ook een tijdlijn met een aantal belangrijke momenten in de koloniale geschiedenis.
Interviews
In de Interviewcollectie Nederlandse Veteranen (ICNV) vind je persoonlijke verhalen van Nederlandse veteranen. Zij namen deel aan oorlogen, gewapende conflicten en vredesmissies vanaf 1940 tot nu. De database bevat verschillende interviews met Bronbeek-veteranen.
Ook kun je goed terecht bij de Stichting Gastdocenten WOII Zuidoost-Azië.
Boeken
Annemiek de Groot, Marrit Boogaars, Juul Lelieveld, Liesbeth Rosendaal, Het begon met peper. De geschiedenis van Indonesië en Nederland (2025).
Het begon met peper biedt eerst een introductie tot Indonesië en beschrijft vervolgens hoe Nederland welvaart opbouwde dankzij Indonesië. Het gaat in op de koloniale onderdrukking, de gebeurtenissen tijdens de Tweede Wereldoorlog, de strijd om de Indonesische onafhankelijkheid en de daaropvolgende migratie naar Nederland. Tot slot laat het zien hoe de invloed van Indonesië nog altijd zichtbaar is in de Nederlandse samenleving van vandaag.
Ingeborg van Teeseling, Kolonialisme (2024).
Kolonialisme legt uit dat veel Europese landen een koloniaal verleden hebben, waar niet alleen trots maar ook veel leed uit is voortgekomen. Het laat zien hoe kolonisatie blijvende armoede, trauma en gevoelens van onrecht heeft veroorzaakt bij mensen uit voormalige koloniën. Daarom benadrukt het boek hoe belangrijk het is om dit verleden te begrijpen, zodat we ongelijkheid en onderdrukking in het heden beter kunnen herkennen en tegengaan.
David van Reybrouck, Revolusi (2020).
Revolusi vertelt het verhaal van de Indonesische onafhankelijkheidsstrijd aan de hand van honderden getuigenissen uit Indonesië, Japan en Nederland. Het boek laat zien hoe deze strijd, direct na de Tweede Wereldoorlog, uitgroeide tot de eerste grote dekolonisatieoorlog en daarmee een wereldwijd keerpunt vormde. Van Reybrouck toont hoe de Indonesische revolutie niet alleen het land zelf veranderde, maar ook onafhankelijkheidsbewegingen in veel andere delen van de wereld inspireerde.
Frank Vermeulen, Over Indië (2023).
Over Indië brengt de herinneringen samen van de laatste Nederlanders die de koloniale tijd in Nederlands-Indië zelf hebben meegemaakt. Zij vertellen over het alledaagse leven in een strikt hiërarchische samenleving, de Japanse bezetting, de gewelddadige bersiap-periode en de Nederlandse pogingen om de kolonie terug te veroveren. Zo laat het boek zien hoe dit gedeelde verleden nog steeds voelbaar is, terwijl de generatie die het meemaakte langzaam verdwijnt.
Atlas van de oversteek. De naoorlogse migratie vanuit Indonesië naar Nederland (2023).
De Atlas van de oversteek laat zien hoe zo’n 300 duizend mensen tussen 1945 en 1968 vanuit Indonesië naar Nederland migreerden, vaak gedwongen door oorlog en dekolonisatie. Met kaarten, grafieken, foto’s en persoonlijke verhalen wordt duidelijk waarom mensen vertrokken, hoe hun reis verliep en hoe zij in Nederland aankwamen. De atlas maakt zo een belangrijk en blijvend onderdeel van de koloniale en familiegeschiedenis zichtbaar voor iedereen met wortels in voormalig Nederlands-Indië.